Í morgun blasti við mér fréttin "Samherji efnir til stórátaks gegn fíknivanda“. Það vildi svo til að fyrir tveimur vikum var ég nefnilega að skrifa um svokallaðar PR stofur og hvernig þær beita svokallaðri krísustjórnun. Svo ég var aðeins í mér í þessum málum
Svona krísustjórnun beita almannatengslastofur eins og Pipar oft. Fyrirtæki, fjármagnseigendur eða stórútgerðir kaupa þjónustu PR stofa til að kynna samstarf við hjálparsamtök eða stofna nýja sjóði, eins og td þennan sjóð, sem ætlar að leggja fram 100 milljónir króna á næstu fimm árum í úrræði gegn fíknivanda eða styrki til íþrótta. PR stofan hannar skilaboðin og sendir tilkynninguna á fjölmiðla. Þar sem fréttastofur eru oft undirmannaðar, vanfjármagnaðar og hafa lítinn tíma, taka þær tilkynningunni oft eins og hún leggur sig og birta hana með nánast óbreytta. Fyrirsagnirnar verða nákvæmlega eins og PR stofan vildi að þær yrðu. Yfirskriftirnar eru gjarnan á þessa leið "Setja nýjan staðal í samfélagslegri ábyrgð“, og fyrirsagnir Moggans töluðu sínu máli í morgun "Samherji efnir til stórátaks gegn fíknivanda“.
Þannig forðast menn liðna atburði, "horfa til framtíðar“ og almenningur fer hægt og rólega að gleyma því sem áður var. Hvort sem það er Namibíumálið, eða þegar stórútgerðin er að hola lýðræðið okkar að innan með því að eignast Ísland í gegnum gífurlegar fjárfestingar í minni sjávarútvegsfyrirtækjum og óskyldum atvinnurekstri þar sem samþjöppunin er orðin gífurleg, eða inn í miðri ESB umræðu. Þegar stórir hagsmunir eru í húfi er besta vörnin fólgin í því að byggja upp samfélagslega inneign.
En af hverju skiptir þetta máli hér? Af hverju er ég að skrifa þetta hér? Tengingin í þessu tiltekna tilviki er mjög skýr. Almannatengslastofan Pipar\TBWA hýsir vef átakssjóðsins Samheldni og vefsíðuna Áfram Ísland, og æðsta stjórn nýja sjóðsins er þéttskipuð fulltrúum Samherja, Pipars og atvinnulífsins "Stjórn samtakanna skipa Anna María Kristinsdóttir, mannauðsstjóri Samherja, Einar Logi Vignisson, framkvæmdastjóri RÚV sölu, Jón Ólafur Halldórsson, formaður Samtaka atvinnulífsins, Sunneva Ósk Guðmundsdóttir, framleiðslustjóri ÚA, og Valgeir Magnússon, stjórnarformaður Pipars\TBWA, sem verður jafnframt stjórnarformaður samtakanna. Varamaður er Marta María Winkel Jónasdóttir. Þá verður Söfnunarráð Samheldni eftirfarandi: Baldvin Þorsteinsson, Einar Logi Vignisson, Svanhildur Þórsteinsdóttir, Patricia Bono, Björgvin Páll Gústavsson, Helen Breiðfjörð, Valgeir Magnússon.“ Þetta er ekki í fyrsta sinn sem svona gerist, og ekki það síðasta.
Öll viljum við berjast gegn fíknisjúkdómum og því ber alltaf að fagna þegar einhverjir vilja leggja hönd á plóg til að styrkja þá mikilvægu starfsemi sem sinnir fólki með fíknivanda. Átakssjóðurinn Samheldni, sem stofnaður var af Samherja, lyktar hins vegar af almannatengslum og PR. Mér finnst afar miður að viðkvæmir hópar séu nýttir í svona PR herferðir, en það sýnir að fjármagnið og stórútgerðin svífast einskis. Fíknivandinn verður einfaldlega ekki leystur með svona almannatengslaátökum. Hann er leystur með raunverulegri skaðaminnkun og mannúðlegri nálgun, eins og afglæpavæðingu.
Og svona til að setja fram skýran varnagla ef stórútgerðin, Pipar eða talsmenn þeirra koma hér í commentin eða fréttinar til að beina athyglinni frá vandanum yfir á notandan sem þetta skrifar og spyrja "Skammastu þín ekki fyrir að vera á móti hjálp við fólk með fíknivanda?" Það eru ekki þeir sem benda á tengslin á milli stórútgerðarinnar og PR stofa sem eiga að skammast sín. Það eru þeir sem telja sig geta þvegið af sér erfið mál með því að lauma stórum PR herferðum inn í velferðarmál í stað þess að greiða eðlilega skatta og auðlindagjöld til að ríkið geti fjármagnað þessa heilbrigðisþjónustu af fullum þunga. Fólk með fíknisjúkdóma og fjölskyldur þeirra eiga allt gott skilið. Það sem ég er að gagnrýna eru almannatengslastofurnar og stórfyrirtækin sem nota þjáningu viðkvæmra hópa sem skjöld gegn gagnrýni og til að kaupa sér samfélagslega inneign.
Sjá skjáskotin af hver hýsir báðar síðunar hér að ofan